Concept Zelfstandigenwet introduceert veilige haven voor zzp'ers

Het conceptwetsvoorstel voor de Zelfstandigenwet ligt tot en met 29 oktober 2026 ter consultatie en introduceert een veilige haven voor werken buiten dienstbetrekking. Via een nieuw tweede lid in artikel 7:610 BW gelden voortaan een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets om vooraf duidelijkheid te bieden aan opdrachtgevers en zzp'ers. Als je aan alle gestelde criteria voldoet is er volgens het wetsvoorstel in ieder geval geen sprake van een arbeidsovereenkomst.

Wat er precies verandert

De voorgestelde regeling introduceert twee afzonderlijke toetsen die cumulatief moeten worden gehaald. Bij de zelfstandigentoets moet een werkende in het vorige en het lopende kalenderjaar voor ten minste drie opdrachtgevers hebben gewerkt. Ook moet er een minimumbedrag worden besteed aan voorzieningen zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering of pensioenvoorziening en dient de zzp'er te voldoen aan kenmerken van ondernemerschap zoals inschrijving bij de KvK en zelf factureren. Bij de werkrelatietoets geldt dat partijen niet de bedoeling hebben een dienstbetrekking aan te gaan dat de werkende vrij is om de uitvoering van het werk de werktijden en de werkplek te bepalen en dat de werkende voor eigen rekening en risico werkt.

Een analyse op Zipconomy laat zien dat deze criteria strikt cumulatief zijn en geen onderlinge afweging toelaten. Wie aan een van de punten niet voldoet valt buiten de veilige haven en valt terug op de huidige holistische toets uit artikel 7:610 lid 1 BW. Binnen de afzonderlijke criteria vindt bovendien alsnog een beoordeling plaats van de feitelijke uitvoering zoals de mate van vrijheid en de controle op het werk. Het wetsvoorstel biedt volgens de toelichting een aanvulling op de bestaande regels maar brengt nog juridische vragen met zich mee over de exacte uitwerking in de praktijk.

Wat dit betekent voor jou

Als zelfstandige coach trainer of adviseur heeft deze voorgestelde wet direct invloed op de manier waarop je opdrachten aanneemt en uitvoert. Wanneer je bijvoorbeeld als leiderschapstrainer langdurig voor twee grote bedrijven werkt voldoe je niet aan het criterium van ten minste drie opdrachtgevers in het vorige en lopende kalenderjaar. Je valt op dat moment buiten de veilige haven waardoor de bestaande holistische toets geldt om te bepalen of er sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Daarnaast kijken opdrachtgevers kritisch naar de feitelijke sturing op de werkvloer. Als je jouw diensten aanbiedt via licentie aan bedrijven of trajecten verkoopt met een vast tarief is het bepalen van je eigen werktijden en werkplek een concreet aandachtspunt. Bepalen hoe je het werk precies uitvoert en het dragen van zakelijk risico wegen zwaar mee. Het opstellen van heldere afspraken over resultaten in plaats van het verkopen van uren helpt om aan te tonen dat je voor eigen rekening en risico werkt. Het heroverwegen van je verdienmodel via van uren naar aanbod sluit hier direct op aan.

Wat je nu kunt doen

1. Controleer je opdrachtgevers: Tel voor het vorige en lopende kalenderjaar bij hoeveel volwaardige opdrachtgevers je werkzaamheden hebt verricht.
2. Documenteer je voorzieningen: Bewaar de bewijzen van je inschrijving bij de KvK en je uitgaven aan voorzieningen zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering of pensioen.
3. Evalueer je werkafspraken: Leg vast dat je zelf je werktijden werkplek en de manier van uitvoeren van je opdrachten bepaalt.